Pracodawca spóźnia się z wypłatą wynagrodzenia – co możesz zrobić?

Opóźnienia w wypłacie pensji to nie tylko stresujący sygnał, że coś może być nie tak z firmą. To przede wszystkim naruszenie Twoich podstawowych praw jako pracownika. Nawet jeśli "to tylko kilka dni" - nie należy tego bagatelizować. Co możesz zrobić, gdy Twój pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia na czas? Jakie masz prawa? Czy należy Ci się odszkodowanie lub odsetki?

Czy pracodawca może spóźniać się z wypłatą?

Nie. Zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy, wynagrodzenie powinno być wypłacane co najmniej raz w miesiącu, w stałym i z góry ustalonym terminie - nie później niż do 10. dnia następnego miesiąca.

Co istotne, nawet za zgodą pracownika nie można przesuwać tego terminu - przepisy w tym zakresie są bezwzględnie obowiązujące. Oznacza to, że każdorazowe opóźnienie jest złamaniem prawa pracy.

📌 Przykład: Jeśli ustalono, że wypłata następuje 5. dnia miesiąca, ale pracodawca regularnie wypłaca wynagrodzenie 9. lub 10., to mimo wszystko dochodzi do naruszenia - nawet jeśli mieszczą się w granicach ustawowych 10 dni.

"Nie mam pieniędzy, bo kontrahent nie zapłacił" - czy to usprawiedliwienie?

Nie. Pracodawca nie może przerzucać ryzyka finansowego swojej działalności na pracownika. Fakt, że nie otrzymał zapłaty od klienta czy kontrahenta, nie zwalnia go z obowiązku terminowej wypłaty pensji.

Zgodnie z art. 282 §1 pkt 1 Kodeksu pracy, za takie naruszenie pracodawcy grozi grzywna od 1 000 zł do 30 000 zł.

Kiedy pracodawca może wstrzymać wypłatę wynagrodzenia?

Są ściśle określone sytuacje, w których pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia za dany okres - ale musi to być zgodne z przepisami i uzasadnione. Przykłady:

Sytuacja	Czy należy się wynagrodzenie?	Komentarz
Strajk lub nieusprawiedliwiona nieobecność	❌	Brak pracy = brak zapłaty
Przestój z winy pracownika	❌	Pracodawca nie musi wypłacać za czas, gdy praca nie mogła się odbyć z winy pracownika
Wadliwa praca/usługa	✅ / ❌	Wynagrodzenie proporcjonalne do jakości pracy; za czas naprawy - brak zapłaty

Co robić, gdy pracodawca spóźnia się z wypłatą?

Opóźnienie to naruszenie prawa. Masz kilka opcji działania - zacznij od tych najmniej inwazyjnych i eskaluj w razie potrzeby:

1. Wyślij wezwanie do zapłaty (pismo ponaglające) Wzór znajdziesz na stronie PIP lub w internecie. Może to wystarczyć w przypadku jednorazowego opóźnienia.

2. Zgłoś sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) Możesz to zrobić anonimowo. PIP ma prawo przeprowadzić kontrolę i nałożyć karę na pracodawcę.

3. Rozwiąż umowę bez wypowiedzenia Na podstawie art. 55 § 1 Kodeksu pracy - w przypadku ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę.

4. Złóż pozew do sądu pracy Możesz dochodzić zaległych wypłat, odsetek, a także odszkodowania - w zależności od sytuacji.

Odsetki za zaległe wynagrodzenie - ile Ci się należy?

Jeśli wynagrodzenie zostało wypłacone po terminie, pracownikowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie.

• Od kwietnia 2024 roku stawka ta wynosi 12,25% rocznie (odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach cywilnoprawnych).

📌 Przykład: Jeśli Twoja pensja wynosi 5000 zł brutto i była spóźniona o 30 dni, to należy Ci się ok. 50 zł odsetek.

Czy należy Ci się odszkodowanie?

Odszkodowanie za samo opóźnienie nie przysługuje z automatu. Ale możesz je otrzymać w określonych przypadkach:

• rozwiązanie umowy z winy pracodawcy (art. 55 § 1 kp),

• mobbing (art. 94 kp),

• naruszenie zasady równego traktowania,

• skrócenie okresu wypowiedzenia bez podstawy prawnej,

• brak lub błędne wydanie świadectwa pracy.

A co, jeśli pracujesz na umowę o dzieło?

Chociaż umowa o dzieło nie podlega Kodeksowi pracy, nadal masz prawo domagać się zapłaty. Jeśli wykonałeś dzieło zgodnie z umową i zostało ono przyjęte, to brak zapłaty oznacza złamanie warunków umowy cywilnoprawnej.

Masz wtedy prawo:

• wysłać wezwanie do zapłaty,

• złożyć skargę do PIP (jeśli są wątpliwości co do rodzaju umowy),

• pozwać zleceniodawcę do sądu cywilnego.

📌 Pamiętaj: Roszczenia z tytułu umowy o dzieło przedawniają się po 2 latach od dnia oddania dzieła.

Brak pisemnej umowy - czy możesz dochodzić zapłaty?

Tak! Nawet jeśli pracowałeś "na gębę" i nie masz podpisanej umowy, ale możesz wykazać, że faktycznie wykonywałeś pracę, masz prawo do wynagrodzenia. Pracodawca, który nie zawiera pisemnej umowy przed rozpoczęciem pracy, popełnia wykroczenie - grozi mu grzywna od 1 000 zł do 30 000 zł.

Możesz w takiej sytuacji:

• zgłosić sprawę do PIP,

• złożyć pozew o ustalenie stosunku pracy - nawet jeśli była to "umowa zlecenie" czy "dzieło", ale praca miała cechy etatu.

Podsumowanie - co możesz zrobić, gdy pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia?

Krok	Działanie	Skuteczność	Komentarz
1	Wezwanie do zapłaty	✅	Dobry pierwszy krok, często wystarcza
2	Skarga do PIP	✅✅	Można złożyć anonimowo
3	Pozew do sądu pracy	✅✅✅	Możliwość dochodzenia wypłaty, odsetek i odszkodowania
4	Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia	✅✅	Tylko w przypadku powtarzających się lub poważnych naruszeń